Các Vị Tôn Tượng Mật Tông Thường Gặp: Nhận Diện Từng Vị Qua Pháp Khí

Đứng trước một kệ tượng Mật tông, người mới thường không phân biệt được vị nào với vị nào — vì nhiều pho cùng ngồi kiết già, cùng đội mũ, cùng mạ vàng.

Nhưng thật ra nhận diện không khó, nếu biết nhìn đúng chỗ: pháp khí trên tay, màu thân, và vật cưỡi.

Bài viết này đi qua tám vị hay gặp nhất, mỗi vị một dấu nhận biết gọn.

Nhìn vào tay trước, rồi tới màu thân — hai chỗ ấy nói gần hết.

1. Bảng Nhận Diện Nhanh

2. Đức Tara — Phật Mẫu Cứu Độ

Vị nữ tôn phổ biến nhất trong Mật tông.

Nhận biết: dáng nữ, thường ngồi thế bán già với một chân buông xuống — tư thế sẵn sàng đứng dậy cứu giúp. Tay trái thường cầm hoa sen.

Hai hóa thân hay gặp: - Tara Trắng — thân trắng, gắn với trường thọ và tịnh hóa. Đặc điểm riêng: có bảy mắt, gồm mắt trên trán, hai mắt ở lòng bàn tay và hai ở lòng bàn chân - Tara Xanh — thân xanh lục, gắn với năng lực cứu giúp nhanh chóng, vượt qua sợ hãi và chướng ngại

Tara là vị có nhiều tôn tượng nhất trong bộ sưu tập Mật tông tại Pháp Tạng.

3. Đức Hoàng Thần Tài — Dzambhala

Nhận biết: thân màu vàng, bụng tròn, ngồi một chân buông. Tay phải cầm quả thanh yên, tay trái ôm một con chồn đang phun ra ngọc báu — chi tiết này là dấu nhận biết chắc chắn nhất.

Điều nên hiểu cho đúng: Đức Hoàng Thần Tài gắn với sự sung mãn, nhưng trong truyền thống, "tài" ở đây bao gồm cả tài sản của công đức — không riêng tiền bạc.

Đây là vị dễ bị hiểu lệch nhất thành một dạng thần tài cầu lộc. Nếu thỉnh với tâm chỉ mong tiền, thì đã đặt sai chỗ ngay từ đầu.

4. Đức Văn Thù Sư Lợi — Trí Tuệ

Nhận biết: dễ nhất trong các vị. Tay phải giơ cao thanh kiếm — kiếm trí tuệ chặt đứt vô minh. Tay trái cầm cành sen, trên hoa sen đặt cuốn kinh Bát Nhã.

Một dạng khác hay gặp: Đức Văn Thù cưỡi sư tử, biểu thị trí tuệ dũng mãnh.

Nhiều gia đình có con đi học thỉnh tôn tượng Đức Văn Thù. Điều đáng nói: tôn tượng nhắc người học tinh tấn, chứ không học thay được.

5. Đức Kim Cang Tát Đỏa — Tịnh Hóa

Nhận biết: thân trắng, tay phải cầm chày kim cang đặt trước ngực, tay trái cầm chuông kim cang đặt bên hông trái. Vị trí hai pháp khí này là quy cách chặt, cầm ngược là lỗi tạo hình.

Chày kim cang biểu thị phương tiện, chuông biểu thị trí tuệ — hai thứ luôn đi cùng nhau trong Kim Cang thừa.

Đức Kim Cang Tát Đỏa gắn với pháp tu tịnh hóa nghiệp chướng, là một trong những pháp tu nền tảng.

6. Đức Liên Hoa Sanh — Guru Rinpoche

Vị tổ đưa Phật giáo vào Tây Tạng, được tôn kính bậc nhất trong nhiều dòng truyền thừa.

Nhận biết: đội mũ đặc trưng có chóp nhọn và lông vũ. Tay phải cầm chày kim cang, tay trái cầm bình bát. Khuỷu tay trái giữ cây trượng khatvanga — cây trượng có ba đầu lâu, dấu nhận biết riêng của Ngài.

Diện tượng thường có ria mép, ánh mắt mở — khác với đa số tôn tượng mắt khép hờ.

7. Đức Quán Thế Âm Tứ Thủ Và Thập Nhất Diện

Hai hóa thân Mật tông của Đức Quán Thế Âm.

Tứ Thủ: bốn tay — hai tay chắp trước ngực giữ viên ngọc, tay phải còn lại cầm chuỗi hạt, tay trái cầm hoa sen trắng. Thân trắng.

Thập Nhất Diện: mười một khuôn mặt xếp thành tầng, thường có nghìn tay. Mười một mặt biểu thị sự quán sát khắp mọi phương.

Đây là vị người Việt quen thuộc nhất, nhưng hình tướng Mật tông khác hẳn tượng Quán Thế Âm Bắc tông thường thấy. Xem tượng Quán Thế Âm Bồ Tát.

8. Đức Mahakala — Hộ Pháp

Nhận biết: phẫn nộ tướng rõ nhất. Thân sẫm màu, mặt dữ, lửa quanh thân, thường đeo chuỗi đầu lâu.

Điều quan trọng phải nói: Đức Mahakala là Hộ Pháp, không phải hung thần. Tướng phẫn nộ biểu thị năng lực dũng mãnh hộ trì người tu và chặt đứt chướng ngại.

Chuỗi đầu lâu không phải biểu tượng chết chóc mà tượng trưng cho các phiền não đã bị chế ngự.

Đây cũng là vị mà người mới nên tìm hiểu kỹ trước khi thỉnh về thờ tại gia — xem mục tiếp theo.

9. Trước Khi Thỉnh Một Vị Cụ Thể

Ba điều nên cân nhắc:

Chọn theo tâm nguyện, không theo hình tướng bắt mắt. Mỗi vị ứng với một phẩm tính. Hỏi mình đang muốn nuôi dưỡng điều gì — trí tuệ, từ bi, năng lực tịnh hóa — rồi chọn.

Hỏi xem pháp tu có yêu cầu quán đảnh không. Đây là câu hỏi riêng của Kim Cang thừa. Thờ và lễ bái thì khác, tu tập theo nghi quỹ thì khác. Chi tiết tại thờ tượng Mật tông tại gia.

Với các vị phẫn nộ tướng, nên tìm hiểu trước. Không phải vì nguy hiểm, mà vì hiểu sai ý nghĩa thì việc thờ mất đi phần lớn giá trị.

10. Tôn Tượng Mật Tông Tại Pháp Tạng

Bộ sưu tập hiện có khoảng 94 tôn tượng và thangka thuộc hệ Kim Cang thừa, cung thỉnh qua các chuyến hành hương Nepal, Ấn Độ, Tây Tạng — trong đó Đức Tara, Đức Hoàng Thần Tài và Đức Văn Thù Sư Lợi là ba vị có nhiều tôn tượng nhất.

Nếu chưa rõ vị nào hợp với tâm nguyện của mình, quý vị cứ nói rõ điều đang mong nuôi dưỡng — việc gợi ý vị nào sẽ dễ hơn nhiều so với chọn theo ảnh.

Showroom tại 764 Nguyễn Chí Thanh, Phường Minh Phụng, TP.HCM — liên hệ 0796 832 279. Xem tượng Mật tông là gì và bộ sưu tập Tôn Tượng.

Câu Hỏi Thường Gặp

Làm sao phân biệt Đức Tara Trắng và Tara Xanh?

Tara Trắng có thân trắng, gắn với trường thọ và tịnh hóa, đặc điểm riêng là có bảy mắt gồm mắt trên trán, hai mắt ở lòng bàn tay và hai ở lòng bàn chân. Tara Xanh có thân xanh lục, gắn với năng lực cứu giúp nhanh chóng và vượt qua sợ hãi.

Đức Hoàng Thần Tài có phải thần tài cầu lộc không?

Không đúng hẳn. Đức Hoàng Thần Tài gắn với sự sung mãn, nhưng trong truyền thống Mật tông, tài ở đây bao gồm cả tài sản của công đức chứ không riêng tiền bạc. Thỉnh với tâm chỉ mong tiền là đặt sai chỗ ngay từ đầu. Dấu nhận biết là tay trái ôm con chồn phun ngọc báu.

Đức Mahakala tướng dữ có nên thờ tại gia không?

Đức Mahakala là Hộ Pháp chứ không phải hung thần, tướng phẫn nộ biểu thị năng lực hộ trì người tu. Chuỗi đầu lâu tượng trưng cho các phiền não đã bị chế ngự. Nên tìm hiểu kỹ ý nghĩa trước khi thỉnh, và hỏi xem pháp tu liên quan có yêu cầu quán đảnh không.

Nhận biết Đức Kim Cang Tát Đỏa thế nào?

Thân trắng, tay phải cầm chày kim cang đặt trước ngực, tay trái cầm chuông kim cang đặt bên hông trái. Vị trí hai pháp khí này là quy cách chặt chẽ, cầm ngược là lỗi tạo hình. Chày biểu thị phương tiện, chuông biểu thị trí tuệ.

Chưa rõ vị nào hợp với tâm nguyện của mình? Liên hệ Pháp Tạng — 0796 832 279 — để được chia sẻ thêm.